BPD OLDUGUNU GOSTEREBILEN DUSUNCELER;

BU KISIDE SU DUSUNCELER VAR MI?

• Insanlari ya kusursuz veya seytan olarak mi goruyor sadece? Cok kotu, seytan olarak gordukleri insanin iyiliklerini hatirlamakta gucluk mu cekiyorlar?
• Gozlerinde kisi adeta bir kahraman oldugunda, bu kisi hakkinda negatif olan hicbir seyi hatirlamiyorlar mi?
• Baska insanlari tamamen ya kendinden yana veya kendisine dusman olanlar olarak mi goruyor?
• Durumu, olaylari ya tamamen felaket ya da tamamen ideal/ cok iyi olarak mi gorur sadece?
• Kendisini ya cok kusursuz ya da degersiz olarak mi gorur?
• Eger bir kisi yaninda, etrafinda degilse, onun kendisine olan sevgisini hatirlamakta gucluk mu cekiyor?
• Baskalarinin ya tamamen dogru ya da tamamen yanlis olduklarini mi dusunuyor?
• Dusunceleri, ne dusundugu o anda yaninda kim/kimler olduguna gore degisiyor mu?
• Insanlari ya cok idealize eder ya da tamamen degersizlestirir mi?
• Olaylari baska insanlardan cok farkli sekilde hatirlar veya bunlari hic hatirlayamaz bile mi?
• Kendi hareketlerinden baskalarini sorumlu tutar,davranislarina onlarin sebep olduklarina inanir veya baskalarinin davranislarindan dolayi kendisini gereginden fazla mi sorumlu hisseder ?
• Bir hatasini itiraf etmege istekli degildir veya yaptigi herseyin hata oldugunu mu dusunur?
• Inanclarini gerceklere dayandirmak yerine,hislerine mi dayandirir?
• Kendi davranislarinin baskalarinin ustundeki etkilerini farketmez mi?

BPD OLDUGUNU GOSTEREBILECEK DUYGULAR;

BU KISIDE SU DUYGULAR/HISLER VAR MI?

• En kucuk bir provokasyonda kendisini terk edilmis mi hissediyor?
• Duygulari dakikalar, saatler icinde cabucak asiri uclarda ve degisken mi?
• Duygularini yonetmek, kontrol altina almakta problemli mi?
• Duygulari o kadar yogun ki, mesela baskalarinin, hatta kendi cocuklarinin ihtiyaclarini bile kendi ihtiyaclarinin onunde tutamaz;kendi cocuklarini bile on plana alamaz
• Cogu zaman guvensiz ve supheci midir?
• Cogu zaman endiseli veya sinirli, rahatsizlik icinde midir?
• Cogunlukla kendisinde bosluk hisseder veya kendilerini yokmus gibi mi hisseder?
• Eger dikkatlerin merkezi kendisi degilse, kendisini reddedilmis mi hissediyor?
• Ofkesini, kizginligini uygunsuz sekilde mi ifade ediyor veya ofkesini ifade etmekte tamamen zorlaniyor mu?
• Hicbir zaman yeteri kadar sevgi, sefkat veya dikkat elde edemedigini mi dusunuyor?
• Sik sik, cogunlukla uzayda gibi, gercek degilmis gibi veya sanki bedeninde degilmis gibi mi hissediyor?

BPD OLABILECEGINI GOSTEREN DAVRANISLAR;

BU KISIDE SU DAVRANISLAR VAR MI?

• Baskalarinin kisisel sinirlarina saygili olmakta zorlaniyor mu?
• Kendisinin sahsi / kisisel  sinirlarini tanimlamakta zorlaniyor mu?
• Cok fazla para harcamak, tehlikeli=riskli,ani ve dusuncesizce  seks iliskilerinde bulunmak, fiziksel vs kavga etmek, kumar oynamak,ilac ve alkoller dahil bagimlilik, curetkar yani tehlikeli araba kullanmak, magazalardan vs birseyler calmak veya yemek bozukluklari gibi durumlara girip, bu ve bunun gibi davranislarla , ani-ve impalsif hareketlerle kendilerine zarar veren cesitli davranislar icine girer mi?
• Kasitli olarak kendisini mesela keser veya sigara vs ile yakar mi?
• Kendisini oldurmekle tehdit eder mi veya gercekten intahara tesebbus eder mi?
• Oteki kisinin kendi hayallerine gore olmasini istedigi kisi veya olmasini istedikleri iliskiler uzerine kurulmus fantazilere dayali iliskilere girmekte acele eder  mi?
• Beklentilerini aniden degistirdigi icin  karsinindaki kisinin ne yaparsa yapsin, yanlislik yaptigi ve hic dogru birsey yapamadigi duygusunu yasamasina mi sebep oluyor?
• Korkutucu, beklenmedik, onceden belli olmayan ve mantiga aykiri olan ofke nobetleri mi geciriyor veya ofkesini ifade etmekte hepten zorlaniyor mu?
• Baskalarini tirmalayarak, tekmeleyerek, vurarak vs baskalarini fiziksel olarak taciz mi ediyor?
• Gerek olmadigi halde krizler / icinden cikilmaz problemler mi yaratiyor veya kaotik, karmakarisik bir yasam mi suruyor?
• Tutarli olmayan veya onceden neden, niye , nasil davranacagi belli olmayan sekilde, beklenmedik tarzda mi hareket ediyor?
• Baskalarina bir cok yakin olmak sonra da ayni kisiden vs aniden uzaklasmak mi ister? (mesela hersey yolunda giderken kavga etmek, sonra iliskiye son verip, daha sonra da bir araya gelmek icin caba sarfeder)
• Onemsiz veya abartilmis nedenlerle ,olaylar yuzunden insanlari hayatlarindan cikartip atarlar mi?
• Bazi durumlarda yeterli ve kontrollu ama bazi durumlarda baskalarina karsi tamamen kontrol disi mi davraniyor?
• Baskalarina karsi acimasiz ve hatta haince suclayici, tenkit edici veya tacizkar mi?
• Bazilarina cok guzel yuzlerini gosterirlerken, cok iyi tanidiklari kisilere kelime- sozlerle asiri tacizkar mi? Saniyeler icinde bir moddan oteki duruma gecebilir mi?
• Kendi ihtiyaclarinin karsilanmasi, istediklerinin yapilmasi icin asiri sekillerde veya kontrol eder sekilde mi hareket etmekte?
• Kendisini ihmal edilmis hissettiginde, dikkatleri kendi ustune toplamak icin cok uygunsuz birsey mi soyler ya da uygunsuz birsey mi yapar?
• Baska insanlari yapmadiklari seylerle mi suclar-olmayan duygulari olmakla mi suclar-inanmadiklari seylere inandiklarini soyleyerek suclar?

BPD HASTALARININ VARSAYIMLARI SUNLARI DA ICINE ALABILIR;

• Hayatimdaki tum onemli kisiler tarafindan HERZAMAN,SUREKLI SEVILMELIYIM yoksa cok degersizim. Degerli bir insan olabilmek icin her yonlu cok yeterli olmaliyim.
• Bazi insanlar iyidirler ve onlarin herseyi mukemmeldir.Oteki insanlar tamamen kotudurler ve bunlar agir sekilde suclanmali ve cezalandirilmalidirlar bunun icin.
• Duygularimin nedeni her zaman harici olaylardir.Ve bu dis olaylara reaksiyon olarak yaptiklarim ve duygularim uzerinde benim hicbir kontrolum yoktur.
• Ben baskalarina bu kadar cok deger verirken ve beni terk etmelerini durdurmak icin elimden gelen herseyi caresizce yapmama ragmen, herkesi tek tek kaybediyorum ve kimsenin umurunda degilim.
• Eger birisi bana kotu davranirsa, ben de kotu olurum/ kotulesirim.
• Yalnizken, ben hickimse degilim (benligim yok); hicbirseyim.
• Ne olursa olsun beni sevecek, bana bakacak, hep verecek mukemmel birisini bulabildigim zaman ,sadece ve sadece o zaman mutlu olacagim. Ama boyle, buna yakin birisi de beni severse,o zaman da onlarda da bir yanlislik var demektir.
• Birisinden birseye ihtiyacim oldugunda ve elde edemedigimde hissettigim ofkeye tahammul edemiyorum. Bunu gidermek, yok etmek icin mutlaka birsey yapmam lazim.

BPD NIN SEMPTOMLARI NELERDIR?

BPD li kisilerde asagidaki semptomlardan birkaci-bircogu bir arada gorulur;

• Birkac saatten hatta birkac gune kadar surebilen cok yogun depresyonla yasanan mod-davranis degiskenlikleri, iritabil yani surekli endiseli-sinirli vs olmak, ve/veya endiselidir
• Uygunsuz ve cok yogun veya kontrol edilmeyen ofke nobetleri
• Para harcama, seks, bagimliliklar (alkol ve uyusturucular,ilaclar vs ) ,magazalardan birseyler calmak, sorumsuz ve tehlikeli araba kullanma, veya yeme beslenme bozukluklarindan olan durmak bilmeden yemek yemek =binge eating konularinda dusuncesizce , ani impalsiv davranislar
• Tekrarlayan intahar tehditleri veya kendine zarar verici davranislar (kesmeler,yakmalar vs)
• Stabil olmayan, insanlar hakkinda ya siyah veya sadece beyaz goruslerle,yogun iliskiler ve bezen de Ya “hepten iyidir” seklinde idealize etmek  veya “hepten kotudur” seklinde degersizlestirmek
• Kendi insan goruntusu-kisiligi,benligi yani self imaji , uzun vadeli amaclari-hedefleri , arkadasliklari ve degerleri hakkinda cok belirgin ve israrli kararsizligi ,belirsizligi vardir
• Kronik can sikintisi veya boslukta olmak hisleri vardir
• Ya gercek veya hayali olarak, terk edilmek,yalniz kalmayi onlemek icin sonsuz cabalari vardir

BPD YE NE SEBEP OLUYOR?

BPD nin sebepleri belli degildir henuz,ama psikolojik ve biyolojik faktorlerin ilgili oldugu biliniyor.Ilk baslarda sizofreni ile sinirlari oldugu saniliyordu bu hastaligin,ama simdi BPD nin daha cok ciddi bir depresyon hastaligi oldugu dusunulmektedir. Bazi vakalarda, norolojik veya ADD denen dikkat eksikligi hastaligi rol oynamaktadir.Biyolojik problemler mod -davranislarin stabil olmamasina sebep olabilir ve de ani davranislari kontrol edememeye sebep olur ve bu da problemli iliskilere yol acar.Cocukken problemli psikolojik gelismeler, belki ihmal, taciz veya surekli bir anne-baba iliskisinde olmamak, yetersiz ve fonksiyonsuz aile iliskileri,  cocukta kimlik ve kisilik problemlerine yol acabilir. BPD nin sebeplerini, psikolojik ve biyolojik faktorlerini netlestirmek icin daha cor arastirmaya ihtiyac vardir.

BPD NASIL TEDAVI EDILIR?

Psikoterapi ve ilaclarla birlikte yapilan tedavi BPD nin en iyi tedavisi,en basarili tedavisi olarak gorulmektedir.Ilaclar endiseyi , depresyonu ve yasami cikmaza sokan ani dusuncesiz-istenmeyen davranislari azaltmada yardimci olabilir.Dolayisi ile BPD semptomlarindan ilaclarla kurtulan kisiye, zararli dusunce sistemlerinde ve gunluk yasamini kesintiye ugratan iliskilerle basa cikmasina yardimci olur.

Ancak kisiye kazinmis olan karakter zorluklarini ilaclar duzeltmez. Uzun sureli ayakta-disarda psikoterapiler ve eger kisi dikkatle grupla uyumlandirilirsa, grup terapileri cok yardimci olabilir. Kisa sureli hastahanede yatmak asiri stresli ve ani zararli davranislarin goruldugu ve bagimlilik donemlerinde gerekli olabilir.

Bazi kisiler tedavilere cok iyi cevap verirken, genellikle tedaviler zor ve uzun vadelidir.Hastaligin semptomlari kolayca kisa surede degismezler ve genellikle de teraoileri-tedavileri engellerler,yarida biraktirirlar vs.Iyilesme donemleri , kotulesme donemleri ile arka arkaya gorulurler siklikla.Ama cok sansliyiz ki bu kisler uzun vadede BPD semptomlarinda onemli azalmalar gorecekler ve yasam fonksiyonlarinda da gelismeler yasanacaktir.

BPD ILE BIRLIKTE BASKA HASTALIKLAR DA GORULEBILIR MI?

Evet.Baska psikiyatrik hastaliklar-bozukluklar da var mi anlamak,karar vermek cok kriitik ve onemli bir konudur.BPD de cok ciddi depresyon hastaligi (buna bipolar da dahildir),yeme bozukluklari, alkol-ilac vs bagimliliklari da birlikte gorulur. BPD li kisilerin ortalama % 50 sinde ciddi depresyon epizodlari gorulur.Hatta bazen bu “normal” depresyon cok daha yogun ve sureklidir ve uyku ve istah bozukluklari gorulebilir veya daha da kotulesir.Bu semptomlar ve yukarda bahsedilen otekiler, tedavi gerektirebilir. Bazi kisilerde ise norolojik degerlendirme de gerekebilir.

BPD DE HANGI ILACLAR KULLANILMAKTADIR?

Antidepresyon ilaclari, antikonvalsiyon denen epileptik ilaclar, ve kisa sureli kullanilan noroleptik ilaclar BPD de sikca kullanilanlardirlar.Ilac kullanimi hakkindaki karar hasta ile terapisti/doktoru arasinda birlikte verilmelidir ve de kisinin yazilan ilaci yazildigi-verildigi gibi kullanmaya istekli oldugu da kontrol edilmeli-sorulmalidir.Hastaya ilacin muhtemel faydalari, riskleri ve yan etkileri ve ozellikle de fazla alinirsa yani overdose tehlikeleri tek tek, uzun uzun anlatilmalidir.